Casa da Música

Casa-da-Música-1 dak

Dak van het Casa da Musica met dakterras. Foto designbuild-network

Het nieuwe muziekpaleis TivoliVredenburg heeft onlangs de Utrechtse Rietveld Architectuurprijs gewonnen. Dit fantasievolle gebouw, waarvan de achthoekige oude Vredenburgzaal een onderdeel is gebleven, werd direct omarmd door muziekliefhebbers uit het hele land, maar zorgde echter ook voor daverende tekorten in de gemeentekas. Deze zomer bezocht ik het Portugese equivalent hiervan, eveneens van Nederlandse makelij: Rem Koolhaas zette het met zijn architectenbureau OMA in 2005 neer in Porto.

Als een meteoriet die midden in de oude stad is ingeslagen. Zo omschrijft Koolhaas zijn creatie Casa da Música. De bouw van deze muziektempel leidde evenals het Utrechtse TiVre tot veel ophef, zoals door de overschrijding van de oplevering met vier jaar. De kosten waren eveneens exorbitant , zeker voor Portugese begrippen: ruwweg 100 miljoen Euro. Maar het resultaat is een modern icoon voor van de stad, dat deel uitmaakt van de stroomversnelling waarin het voorheen wat slaperige Porto terecht is gekomen.

Van buitenaf maakt dit buitenaardse projectiel een opvallende maar wel tamelijk gesloten en massieve indruk, dat wordt benadrukt doordat het omliggende terrein een golvend oppervlak heeft gekregen. Onder de golven bevinden zich winkels, een voorwaarde bij het ontwerp om wat terug te verdienen van de enorme investering.

Casa da Musica

Concert van het Orquestra Nacioal do Porto in de Suggia. Foto Gentleman’s Journal

Fonkelend daglicht
Des te groter is de verrassing binnen in de grootste en mooiste zaal, de Suggia, een fonkelend lichte en open ruimte. Het licht stroomt binnen door de enorme ramen, die aan beide kopse kanten zijn geplaatst. Dit is voor zover bekend de enige orkestzaal in Europa met daglicht. Dit aspect van het ontwerp gaf de doorslag bij de toekenning van de opdracht aan OMA.

Het licht reflecteert bovendien in de zogeheten ‘taglie dorade’, patronen aangebracht in goudverf. Er is in totaal zeven kilogram goud verwerkt in de muren van deze zaal. Dit brengt een geweldige schittering teweeg, die zelfs op de donkere dag van mijn bezoek indrukwekkend was, en een warmte en sfeer die niet onderdoen voor de retro inrichting van de oude Vredenburgzaal.

stoelen casa da musica

De stoelen in de Suggia. Foto Vera de Lange

Akoestiek
Maar wie denkt dat dit alles vooral een esthetisch effect beoogt, die heeft het mis. Alles staat namelijk, zoals het een concertzaal betaamt, in dienst van de oren. Alle gebruikte materialen zoals het goud, het glas van de ramen, evenals de zilveren aluminium vloeren en zelfs de fluwelen stof van de stoelen, zijn gekozen vanwege hun weerkaatsend ofwel absorberend effect op de akoestiek. Boven het orkest hangt een doorzichtig luchtkussen, wat een canopy wordt genoemd. Hierdoor horen de orkestleden zichzelf in real time. Om deze reden is dit voor hen ook een perfecte oefenruimte.

De Suggia staat met ramen in verbinding met de andere zalen, de ruimte en het licht zijn dus nooit afgesloten, zoals Rietveld al in de jaren twintig al als principe van zijn bouwen toepaste. Sommige ramen zijn gegolfd om deze zaal perfect geluiddicht te houden. Hier geen geluidslekken zoals in TivoliVredenburg; achter het glas zie je het concert wel, maar je hoort er niets van.

Na de akoestiek is het misschien wel het belangrijke ‘selling point’ van een muziekzaal: comfortabele stoelen. Meubelontwerper en interieurarchitect Maarten van Severen ontwierp deze, in een koel betongrijs fluweel, dat prachtig afsteekt tegen de gouden muren. Ook hier is er een slimme truc verborgen: al zittend kun je je stoel naar achter rollen. Je hoeft dus niet meer op te staan om andere concertbezoekers te laten passeren.

Casa da musica

Trappenhuis Casa da Musica. Foto Wikiwand

Hollands gelijkheidsdenken
Ondanks al deze pracht en praal wordt de zaal gevuld volgens een typisch Nederlandse waarde: Koolhaas vond dat alle bezoekers gelijke toegang moesten hebben. Of je nu op de eerste of de laatste rij zit, je betaalt dezelfde prijs. Voor een goede plek moet je er dus vroeg bij zijn. Ook wilde hij absoluut geen VIP-ruimte, maar onder druk van de opdrachtgever is die er toch gekomen. Dit balkon heeft echter- Koolhaas’ wraak- een minder goed zicht op het orkest.

De Suggia is duidelijk het pronkstuk, al zijn er ook in de kleinere zalen veel verrassingen zoals de typisch Portugese azulejos-wandtegels en een zaal waarin je door middel van beweging zelf muziek kunt maken. In het hele gebouw treden, naast het Orquestra Sinfónica do Porto, vele internationale artiesten van alle denkbare muziekstromingen op.

Er is gekozen voor een groepering van de kleinere zalen rondom de Suggia. Het gebouw is dus compact en zijn er niet vele loze ruimtes zoals in TivoliVredenburg. Maar hierdoor mist het ook een grote centrale foyer, waarin in Utrecht ook het café geplaatst, dat een verbinding vormt met buiten door het terras. In Porto is de kantine-achtige ‘artist’s bar’ weggestopt in een ongezellige kelder.

Het dakterras van het restaurant, zoals op de bovenste foto te zien, is daarentegen wel weer spectaculair: er is letterlijk een gat in het dak voor uitgespaard, zoals te zien op de foto. Mocht je dus in Porto terechtkomen, ga deze muziektempel verkennen of beter nog, koop een kaartje voor een concert en de ultieme muziekervaring!

Vera de Lange

Voor rondleidingen, check deze website.

Advertenties
Dit bericht is gepubliceerd op oktober 12, 2015 om 1:08 pm. Het’is opgeslagen in Uncategorized en getagd als , . Markeer de permalink als favoriet. Volg hier alle reacties met de RSS feed voor dit bericht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: