Boek Film in Den Haag

Amateurfilmer en journalist Piet van der Ham, wiens archief het beginpunt vormde van het boek.

In deze weken wordt op verschillende plekken het boek Film in Den Haag gepresenteerd, over 130 jaar filmcultuur, filmproductie en bioscopen in de residentie. Als jongste en laatst toegevoegde auteur van het boek, tussen bijna allemaal (semi-)gepensioneerde, mannelijke filmhistorici, kreeg ik daarvoor eind vorig jaar een hoofdstuk toebedeeld over Haagse Oscarwinnaars. Het bleek en gelukkige keuze, want daardoor kon ik een duik nemen in de levens van twee voor mij en vele anderen tot nu toe over het hoofd geziene, Nederlandse filmhelden.

Vredespaleis

Voor dit hoofdstuk ging ik onder andere op ontdekkingstocht naar het indrukwekkende Vredespaleis uit 1913, waarvoor Oscarwinnaar Herman Rosse veel van de interieurversiering ontwierp, en had ik een overzees interview met de in Californië wonende Johanna Domela. Zij is de dochter van Jan Domela, die een Oscar won voor de inmiddels vergeten film Spawn of the North, maar ook voor het nu nog bekende War of the Worlds. Rosse en Domela blonken uit in de visuele decoratie van de film, respectievelijk als artdirector en achtergrondschilder. In hun voetsporen trad Ben van Os, die als production designer hoge ogen gooide en verschillende Oscarnominaties in de wacht sleepte, onder andere voor Girl with a pearl Earring en Orlando. Hij was altijd met zijn handen bezig, en in Den Haag verbouwde hij zijn opeenvolgende woningen tot ware paleizen.

In mijn hoofdstuk beschrijf ik hoe er in de hofstad rond 1900, toen het Vredespaleis werd gebouwd, iets in de lucht hing, een atmosfeer waarin kunstenaars enorm werden gestimuleerd om zich te ontwikkelen, en waarin Herman Rosse en Jan Domela geboren werden. Van etalageversieringen tot muurschilderingen en wandtegels, er was veel ruimte voor decoratiekunst in de stad en de Haagse diplomatie en internationale betrekkingen boden daartoe de middelen. Beide kunstenaars vertrokken naar Amerika, toen nog het land van de eindeloze mogelijkheden, en bouwden daar een roemrijke carrière op in het toen net opkomende Hollywood. Ondanks de roem die toen op hen neerdaalde, zijn ze inmiddels in Nederland vergeten.

Schuttingen volgeplakt met filmaffiches

Ook in het hoofdstuk van Ivo Blom en Paul van Yperen word je meegenomen naar het Den Haag van rond 1900, en wel op een wandeling door de stad, toen het nog één grote bouwplaats was en de schuttingen waren volgeplakt met kleurrijke filmaffiches. Hoe zagen die eruit en wie maakte ze? Dolly Rudeman was een veelgevraagd ontwerpster, en onder andere haar affiche voor de film Pantserkruiser Potemkin maakte veel indruk.

De andere hoofdstukken nemen je mee naar de tijd van Haagse ‘filmstelleritus’, met menigtes gillende bakvissen voor de bioscopen, wachtend op sterren als Mary Pickford, de enerverende bioscoopcultuur in de jaren vijftig en Bollywoodvertoningen voor de vele Hindoestaanse inwoners. In de jaren zeventig en tachtig gaf avant-gardefilmer Frans Zwartjes les aan de Vrije Academie met niet veel meer instructies dan ‘Hier zit de aan- en uitknop; filmen maar!’ En last but not least, Paul Verhoeven, de bekendste Haagse filmmaker, haalde voor de vechtscènes in zijn films inspiratie uit de Dick Bos-stripboekjes van stadgenoot Alfred Mazure. 

Aangezien ik ook de eindredacteur was, heb ik alle hoofdstukken mogen doorspitten van dit mooie en gevarieerde boek, dat is ontstaan door het tomeloze enthousiasme van Elisa Mutsaers van Filmatelier Den Haag en Leendert de Jong, gepensioneerd filmprogrammeur van Filmhuis Den Haag. Naast de boekpresentaties zijn er de komende maanden nog veel meer activiteiten rond film in Den Haag, van stadswandelingen tot tentoonstellingen en filmprogramma’s.

Dit bericht is gepubliceerd op november 16, 2026 om 11:29 am. Het’is opgeslagen in archief, boeken, jaren dertig, jaren twintig, tentoonstelling en getagd als , , . Markeer de permalink als favoriet. Volg hier alle reacties met de RSS feed voor dit bericht.

Geef een reactie